Linux (Ubuntu, Debian, Fedora, Arch) E-İmza ve AKİS Kurulum Rehberi
Linux işletim sistemi kullanan yazılımcılar, avukatlar ve kamu görevlileri için e-imza USB token cihazlarını Ubuntu, Debian, Fedora veya Arch üzerinde tanıtmak adım adım doğru paketleri yapılandırmayı gerektirir.
1. Gerekli Temel Paketlerin Kurulumu
Öncelikle akıllı kart okuyucu donanımının çekirdek (kernel) ve kullanıcı alanında algılanması için PC/SC hizmetini kurmalısınız:
sudo apt update && sudo apt install pcscd pcsc-tools libccid libpcsclite1
# Fedora / RHEL:
sudo dnf install pcsc-lite pcsc-lite-ccid pcsc-tools
# Servisi başlat ve etkinleştir:
sudo systemctl enable --now pcscd
2. TÜBİTAK AKİS Paketinin Yüklenmesi
TÜBİTAK BİLGEM'in resmi sayfasından sistem mimarinize uygun (x86_64) akis_x.x_amd64.deb veya .rpm paketini indirin ve kurun. Kurulum sonrasında /usr/lib/libakisp11.so kütüphanesi sisteme yerleşecektir. Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için E-İmza Akıllı Kart Okuyucu Türleri rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
3. Tarayıcıya PKCS#11 Kütüphanesini Ekleme
- Firefox Tercihler > Gizlilik ve Güvenlik > Güvenlik Cihazları (Security Devices) menüsüne gidin.
- Yükle (Load) butonuna basarak Modül Adı olarak 'AKİS PKCS11', Dosya Yolu olarak
/usr/lib/libakisp11.sobelirtin. - Terminalde
pcsc_scankomutunu çalıştırarak takılı USB token'ın yanıt verdiğini (ATR kodu) teyit edin.
Açık Kaynak Kodlu Yazılım Tebliği ve 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu: Kamu kurumları ve özel sektörde açık kaynaklı GNU/Linux işletim sistemlerinde e-imza kullanımı, PC/SC Lite ve OpenSC altyapısı üzerinden ulusal standartlara tam uyumlu olarak kabul edilir.
Terminal Komutları: pcscd, libccid, OpenSC ve TÜBİTAK AKİS DEB/RPM Kurulumu
Ubuntu, Debian, Pardus, Linux Mint veya Fedora üzerinde e-İmza çalıştırmak sanıldığı kadar zor değildir ancak paket bağımlılıklarının doğru kurulması şarttır. Linux çekirdeği USB akıllı kart okuyucuyu donanımsal olarak anında tanır; ancak bu veriyi tarayıcı ve imza uygulamalarına iletmek için `pcscd` servisinin arka planda aktif olması zorunludur. Ayrıca kullanıcının kart okuyucu donanım yetkisine sahip olabilmesi için ilgili donanım gruplarına dahil edilmesi gerekir.
Linux Dağıtımlarına Göre Paket Kurulum Komutları
| Linux Dağıtımı | Paket Formatı | Temel Terminal Komutu | Servis Başlatma |
|---|---|---|---|
| Ubuntu / Debian / Pardus / Mint | .deb Paketi | sudo apt install pcscd pcsc-tools libccid | sudo systemctl enable --now pcscd |
| Fedora / RedHat / CentOS | .rpm Paketi | sudo dnf install pcsc-lite pcsc-lite-ccid | sudo systemctl enable --now pcscd |
| Arch Linux / Manjaro | AUR Paketi | sudo pacman -S pcsclite ccid opensc | sudo systemctl enable --now pcscd |
| openSUSE | RPM / YaST | sudo zypper in pcsc-lite pcsc-ccid | sudo systemctl enable --now pcscd |
En Sık Karşılaşılan 3 Uygulama Hatası ve Çözüm Yolları Nasıl Uygulanır?
Servis çalışmazsa `pcsc_scan` komutu kart okuyucuyu hiçbir zaman göremez.
Modern Linux dağıtımları saf 64-bit olduğu için multiarch uyumsuzluğu doğar.
Firefox Tercihler > Güvenlik Aygıtları menüsünden PKCS#11 modülü tanımlanmalıdır.
Tüm bilgisayarlarını yerli işletim sistemi Pardus'a geçiren bir il özel idaresinde, memurların e-İmza ile EBYS evrakı imzalayamadığı bildirilmiştir. Bilgi işlem ekibi merkezi script ile tüm makinelere `pcscd` servisini kurup TÜBİTAK AKİS DEB paketini dağıtmış; EBYS e-İmza entegrasyonu aynı gün %100 başarıyla tamamlanmıştır.
Uygulama ve Denetim Kontrol Listesi (Checklist)
- Terminali açın ve `sudo apt update && sudo apt install pcscd pcsc-tools libccid` komutunu çalıştırın.
- `sudo systemctl enable --now pcscd` komutu ile akıllı kart servisini başlatın.
- Kart okuyucunuzu takıp terminalde `pcsc_scan` komutunu girerek kartınızın ATR bilgisini okuyun.
- Kamu SM sitesinden mimarinize uygun (x86_64) AKİS DEB/RPM paketini indirip kurun.
- Firefox veya Chrome ayarlarından PKCS#11 güvenlik modülü olarak `/usr/lib/libakisp11.so` dosyasını ekleyin.