Şirket imza yetkilisinin vefatı veya görevden azli sonrası USB token ile atılan e-imzanın hukuki geçerliliği ve TCK/TTK açısından iptal süreci
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur; ancak bu hüküm fiziksel kişinin varlığı ve irade beyanı ile sıkı sıkıya bağlıdır.
Vefat eden veya azledilen imza yetkilisinin USB token'ı kullanılarak atılan imzalar mutlak butlanla batıldır ve yetkisiz temsil (TBK m. 40-47) hükümlerine tabidir. Ancak sistemsel olarak e-imza geçerli göründüğünden ispat ve iptal süreci çok boyutlu yürütülmelidir:
Hukuki ve teknik açıdan atılması gereken zorunlu adımlar şunlardır:
- 1. ESHS'ye İptal (Revocation) Bildirimi: 5070 sayılı Kanun'un 14 ve 16. maddeleri gereğince imza sahibinin vefatı halinde mirasçılar veya şirket, ilgili Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı'na (Kamu SM, Türktrust, E-Tuğra vb.) ölüm belgesini derhal ibraz ederek sertifikanın iptal edilmesini (revocation) sağlamalıdır. İptal kaydı anında CRL ve OCSP sistemlerine işlenir.
- 2. HMK 205 ve 208 Kapsamında Sahtelik / Yetkisizlik İtirazı: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 205 gereğince e-imza kesin delil sayılsa da, imzanın atıldığı an ile vefat anı (MERNİS ölüm saati ve ölüm muayene tutanağı) karşılaştırılır. Vefat saatinden sonra atılan imzada imza sahibinin hukuki fiil ehliyeti (TMK m. 28) son bulduğundan işlem kendiliğinden hükümsüzdür. Azil durumunda ise Ticaret Sicil Gazetesi'nde tescil ve ilan edilen azil kararı üçüncü kişilere karşı hüküm ifade eder (TTK m. 367 ve 371).
- 3. Adli Bilişim (Digital Forensics) İncelemesi ve Log Tespiti: İmzanın atıldığı bilgisayarın MAC adresi, yerel IP logları, internet servis sağlayıcı (CGNAT) kayıtları, imzalayıcı yazılımın oluşturduğu zaman damgaları ve varsa KEP iletim logları mahkeme kanalıyla bilirkişi marifetiyle güvence altına alınmalıdır. Token'ın vefat eden şahsın elinde bulunamayacağı fiziki ve dijital olarak ispatlanır.
- 4. Türk Ceza Kanunu (TCK) Kapsamında Suç Duyurusu: Yetkisiz kullanım fiili; TCK m. 244 (Bilişim sistemindeki verileri bozma/yok etme), TCK m. 204 (Resmi belgede sahtecilik) veya TCK m. 207 (Özel belgede sahtecilik) ile TCK m. 158 (Nitelikli dolandırıcılık) suçlarını oluşturur. Savcılığa yapılacak suç duyurusunda USB token'ın muhafaza edildiği şirket kasası ve güvenlik kamera kayıtları delil olarak sunulmalıdır.
Genel çerçevede; vefat anından sonra sistemde atılan e-imza şirketi veya mirasçıları asla bağlamaz. Ticaret Mahkemesi'nde açılacak 'Menfi Tespit Davası' ile birlikte savcılık soruşturması paralel yürütülerek sözleşmelerin geçersizliği hüküm altına alınmalıdır.
Vefat etmiş birinin adına sonradan atılan e-imza hukuken kesinlikle geçersizdir; çünkü TMK 28 gereği ölümle birlikte kişilik ve hak ehliyeti sona erer. Yapmanız gereken ilk iş, vefat belgesiyle birlikte e-imzayı veren ESHS firmasına başvurup sertifikayı derhal iptal ettirmektir. Ardından ilgili sözleşmeye karşı sulh hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde menfi tespit davası açmalı ve savcılığa TCK 207 (özel belgede sahtecilik) ve TCK 244 (bilişim suçları) kapsamında suç duyurusunda bulunarak token'ın kullanıldığı bilgisayarın IP ve sistem loglarını inceletmelisiniz.
5070 sayılı Kanun m. 5 uyarınca güvenli elektronik imza sadece şahsa sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Yetkilinin vefatından sonra şirket personeli veya mirasçıları tarafından USB token ile atılan imzalar TCK m. 204 kapsamında resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturur ve imzalanan sözleşmeler mutlak butlanla hükümsüzdür. Şirketin derhal ESHS'ye ölüm belgesi ile başvurup sertifikayı iptal ettirmesi gerekir.