DONANIM & SÜRÜCÜ LABORATUVARI: AKİS • SAFENET • GEMALTO • PALADIN
E-İmza Rehberi SMARTCARD // TOKEN LAB

XAdES-BES ve XAdES-XL imzalarda OCSP/CRL zaman uyuşmazlığı: 'Certificate Status Unknown' hatası ve ihale/dava geçerliliği

Kurumsal bir ihale teklif dosyasını XAdES-BES formatında e-imza ile imzalayıp ilgili kuruma teslim ettik. Ancak kurumun e-imza doğrulama servisi, imzanın atıldığı anda çevrimdışı CRL kontrolü yapamadığı ve OCSP yanıtı imza paketinde gömülü olmadığı için 'Certificate Status Unknown' uyarısı vererek imzamızı geçersiz saydı ve teklifimizi değerlendirme dışı bıraktı. XAdES-BES imza ile XAdES-XL/A arasındaki bu teknik ayrım hukuken teklifin iptaline gerekçe olabilir mi ve bu doğrulama hatasını geriye dönük nasıl çözebiliriz?
Durum: Çözüldü Kategori: Soru-Cevap

3 Cevap Nasıl Uygulanır?

Bu uyuşmazlık, elektronik imza formatlarının teknik standartları (ETSI TS 101 903 ve güncel ETSI EN 319 132) ile 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu ve Kamu İhale Mevzuatı arasındaki etkileşimin en kritik gri alanlarından biridir.

XAdES-BES (Basic Electronic Signature), temel düzeyde bir elektronik imza formatıdır ve imza anında yalnızca imzalayanın sertifikasını ve imzalanan verinin kriptografik özetini (hash) barındırır. İptal durumunu gösteren CRL (Sertifika İptal Listesi) veya OCSP (Çevrimiçi Sertifika Durum Protokolü) verilerini imza yapısına gömmek XAdES-BES standardında zorunlu değildir.

Hukuki Geçerlilik ve Teknik Doğrulama Sorununun Analizi:

  • 1. 5070 Sayılı Kanun Açısından Geçerlilik: 5070 sayılı Kanun'un 5. maddesi ve ilgili yönetmelikler, imzanın formatını (BES, T, XL, A) sınırlandırmaz; imzanın 'güvenli elektronik imza' (NES ile ve güvenli imza oluşturma aracıyla oluşturulmuş) olmasını şart koşar. Dolayısıyla, imza anında Nitelikli Elektronik Sertifikanız geçerli idiyse, imzanız hukuken tam geçerlidir. Kurumun doğrulama servisinin o an internete çıkamaması veya CRL önbelleğinde ilgili ESHS'nin güncel listesi olmaması nedeniyle 'Certificate Status Unknown' (Sertifika Durumu Bilinmiyor) uyarısı vermesi, imzanın 'Geçersiz' (Invalid) olduğu anlamına gelmez; yalnızca durumun doğrulanamadığı (Indeterminate) anlamına gelir.
  • 2. İhale Şartnamesi Bağlayıcılığı: Eğer kamu ihale şartnamesinde açıkça 'İmzalar XAdES-T (Zaman Damgalı) veya XAdES-XL/A (Uzun Dönem Doğrulamalı) olmak zorundadır' şeklinde teknik bir format şartı koşulmamışsa, sırf BES formatında olduğu ve kurumun kendi sunucusunun OCSP sorgusu yapamadığı gerekçesiyle teklifin elenmesi hukuka aykırıdır. Kamu İhale Kurulu (KİK) ve Danıştay'ın bu doğrultuda, imzanın geçerliliğinin TÜBİTAK Kamu SM Doğrulama Kütüphanesi veya ESHS logları üzerinden teyit ettirilmesi gerektiğine dair emsal kararları mevcuttur.
  • 3. XAdES-XL ve XAdES-A Farkı: XAdES-XL formatında CertificateValues ve RevocationValues etiketleri XML içerisine gömülür; yani imzanın atıldığı andaki OCSP cevabı belgenin içine mühürlenir. Böylece doğrulama servisi internete bağlı olmasa dahi 'Sertifika geçerliydi' sonucunu üretir.

Geriye Dönük Çözüm ve Hukuki Yol Haritası: İhaleyi yapan idareye ivedilikle itiraz dilekçesi verilmelidir. Dilekçeye ek olarak, e-imzayı aldığınız ESHS'den (örneğin TÜRKTRUST, E-Güven vb.) imzanın atıldığı gün ve saate ilişkin 'Sertifikanın İptal Edilmediğine ve Aktif Olduğuna Dair Resmi Kütük/Log Doğrulama Raporu' talep edilerek eklenmelidir. İdare bu raporu kabul etmek ve teklifi geçerli saymak zorundadır.

Kabul Edilen Yanıt 15 faydalı
Av. Hakan T.
Yakın zamanda

Teknik tarafta bu mağduriyeti bir daha yaşamamak için imzalama yazılımınızın konfigürasyonunu derhal güncelleyin. Java veya .NET tabanlı imza modüllerinizde imza profilini XAdES-BES yerine en az XAdES-T veya tercihen XAdES-B-LTA seviyesine çekin.

Bunu yaptığınızda kütüphane, imzalama anında ilgili ESHS'nin OCSP sunucusuna istek atarak kriptografik olarak imzalanmış OCSP yanıtını ve yetkili bir zaman damgasını XML düğümlerine (xades:UnsignedSignatureProperties altına) otomatik olarak ekler. Karşı tarafın sunucusu güvenlik duvarı (firewall) arkasında olsa ve dış internete tamamen kapalı çalışsa bile, belgenin içindeki gömülü iptal verisini okuyarak 'Yeşil Doğrulandı' onayını verecektir.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Murat Z.
Yakın zamanda

XAdES-BES imza türünde sertifika iptal verileri (CRL/OCSP) imza paketine gömülmez; doğrulayıcı kurum imza anında ESHS'nin canlı OCSP sunucusuna sorgu atar. Eğer ESHS'nin OCSP yanıtlayıcısı bakımda ise veya internet çıkışında zaman aşımı oluşursa 'Certificate Status Unknown' döner. İhale ve dava dosyalarında bu riskten kaçınmak için imza seviyesinin XAdES-XL (XAdES-A) formatına yükseltilmesi gerekir. XAdES-XL, imza anındaki OCSP yanıtını ve kök sertifika zincirini XML içine gömdüğü için, yıllar sonra dahi ESHS sunucusuna ihtiyaç duymadan offline ortamda %100 doğrulama sağlar.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Sertifika & ESHS Denetim Uzmanı Tolga N.
Yakın zamanda