DONANIM & SÜRÜCÜ LABORATUVARI: AKİS • SAFENET • GEMALTO • PALADIN
E-İmza Rehberi SMARTCARD // TOKEN LAB

Headless Linux (Ubuntu 22.04/24.04) sunucuda Akis/SafeNet USB Token ile PKCS#11 üzerinden e-imza atarken 'CKR_TOKEN_NOT_RECOGNIZED' ve 'libakisp11.so' hatası nasıl çözülür?

Sunucu tabanlı sözleşme yönetim sistemimizde arka planda GUI (grafik arayüz) olmadan çalışacak şekilde Ubuntu 22.04 LTS sunucuya USB akıllı kart okuyucu ve Akis Nitelikli Elektronik Sertifika (NES) taktık. Ancak pkcs11-tool veya Java/OpenSC kütüphaneleri üzerinden imzalama denemelerimizde 'C_Initialize failed: CKR_TOKEN_NOT_RECOGNIZED' ve 'libakisp11.so: cannot open shared object file: No such file or directory' hataları alıyoruz. Linux servis mimarisinde pcscd arka plan hizmetinin yetkilendirilmesi, 64-bit Akis PKCS#11 sürücülerinin doğru bağlanması ve konsol ortamında e-imza oluşturma akışının sorunsuz çalışması için yapılması gereken teknik konfigürasyon adımları nelerdir?
Durum: Çözüldü Kategori: Soru-Cevap

3 Cevap Nasıl Uygulanır?

Linux sunucu ortamlarında (Headless Ubuntu Server) Akis veya SafeNet tabanlı akıllı kartlarla PKCS#11 üzerinden e-imza atarken karşılaşılan bu hata; genellikle eksik PC/SC katmanı bağımlılıkları, pcscd servisinin systemd socket aktivasyonundaki askıya alma (polling) çakışması ve 64-bit libakisp11.so kütüphanesinin aradığı eski C++ bağımlılıklarından kaynaklanır.

Sorunu uçtan uca çözmek ve headless sunucuda imzalama sürecini otomatize etmek için aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayınız:

  1. Gerekli Sistem Paketlerinin Kurulumu:
    Terminalden PC/SC arka plan servisini ve akıllı kart sürücü kütüphanelerini kurun:
    sudo apt-get update && sudo apt-get install -y pcscd pcsc-tools libccid opensc libpcsclite1 libpcsclite-dev libusb-1.0-0
  2. pcscd Servis ve Socket Yapılandırması:
    Ubuntu'da varsayılan olarak pcscd servisi socket tabanlı beklemeye geçer ve USB token takıldığında uyanmayabilir. Servisi sürekli aktif kılmak için:
    sudo systemctl stop pcscd.socket pcscd.service
    sudo systemctl enable --now pcscd.service
    Kart okuyucunun çekirdek seviyesinde tanındığını doğrulamak için pcsc_scan komutunu çalıştırın. Çıktıda kartın ATR (Answer To Reset) verisini görmelisiniz.
  3. Akis 64-bit PKCS#11 Kütüphanesinin Yüklenmesi:
    TÜBİTAK BİLGEM / Kamu SM tarafından sağlanan 64-bit Akis Linux sürücüsünü (deb paketini) kurun. Kurulum sonrası libakisp11.so genellikle /usr/lib/libakisp11.so veya /usr/lib64/ dizinine yerleşir. Eksik dinamik kütüphaneleri kontrol etmek için ldd /usr/lib/libakisp11.so komutunu verin. Eğer libpcsclite.so.1 => not found görürseniz sembolik link oluşturun:
    sudo ln -s /usr/lib/x86_64-linux-gnu/libpcsclite.so.1 /usr/lib/libpcsclite.so
  4. Token ve Yuva (Slot) Testi:
    Token'ın PKCS#11 katmanında görünürlüğünü test edin:
    pkcs11-tool --module /usr/lib/libakisp11.so -L
    Burada 'Akis' veya 'Token' yuvasını (Slot 0 veya 1) görmelisiniz. CKR_TOKEN_NOT_RECOGNIZED hatası alıyorsanız kart okuyucunun USB portundaki güç tasarrufu modunu (autosuspend) devre dışı bırakın.
  5. Komut Satırından Test İmzası:
    Oluşturulacak SHA-256 hash'ini test amacıyla imzalamak için:
    pkcs11-tool --module /usr/lib/libakisp11.so --login --pin YOUR_PIN -s -m SHA256-RSA-PKCS -d hash.bin -o signature.bin

Önemli Hukuki Not (5070 m. 14): Gerçek kişiye ait Nitelikli Elektronik Sertifika'nın (NES) sunucu üzerinde PIN kodu dosyalara gömülerek insansız/otomatik imzalamaya bırakılması yasal olarak risklidir; çünkü imza oluşturma verisinin münhasıran imza sahibinin zilyetliğinde olması ilkesine aykırılık teşkil eder. Kurumsal otomatik toplu imzalama senaryoları için ESHS onaylı bir Donanımsal Güvenlik Modülü (HSM) veya Mali Mühür yetkisi tercih edilmelidir.

Kabul Edilen Yanıt 15 faydalı
Sistem ve Ağ Güvenliği Uzmanı Erhan B.
Yakın zamanda

Ubuntu sunucuda bu hatayı çözmek için ilk olarak sudo apt install pcscd libccid opensc paketlerini kurun ve sudo systemctl restart pcscd diyerek akıllı kart servisini yeniden başlatın. CKR_TOKEN_NOT_RECOGNIZED hatasının en yaygın sebebi, Akis kütüphanesinin 64-bit pcsc-lite kütüphanesini bulamamasıdır; ldd /usr/lib/libakisp11.so komutuyla eksik bağımlılık var mı kontrol edin ve gerekiyorsa /usr/lib/x86_64-linux-gnu/libpcsclite.so.1 için sembolik link verin. Kartın durumunu da pkcs11-tool --module /usr/lib/libakisp11.so -L ile anında listeleyebilirsiniz.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
DevOps Mühendisi Cemal S.
Yakın zamanda

Ubuntu sunucuda CKR_TOKEN_NOT_RECOGNIZED hatasını önlemek için /lib/systemd/system/pcscd.service dosyasından --auto-exit bayrağını kaldırın ve AKİS için /usr/lib/libakisp11.so dosyasının izinlerinin 755 olduğunu doğrulayın. Ayrıca arka plan cron servislerinin pcscd çalışır durumdayken tetiklendiğinden emin olun.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Linux Sistem Mimarı Kaan B.
Yakın zamanda