Çift İmzalı (Ardışık PAdES) Sözleşmelerde Zaman Damgası Bulunmaması Halinde İcap ve Kabul Anı HMK 205 Açısından Nasıl İspatlanır?
2 Cevap Nasıl Uygulanır?
Türk Hukukunda 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu m. 5 uyarınca güvenli elektronik imza, elle atılan imzanın tüm hukuki sonuçlarını doğurur ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 205 uyarınca senet hükmündedir.
Ancak zaman damgası (Timestamp, RFC 3161) bulunmayan çift imzalı PDF (PAdES) sözleşmelerinde sözleşmenin hangi tarihte kurulduğu meselesi ciddi bir teknik ve hukuki inceleme gerektirir.
Bu tür uyuşmazlıklarda mahkemeler ve adli bilişim bilirkişileri şu hukuki ve teknik kriterleri uygular:
- 1. İcap ve Kabul Anı (Türk Borçlar Kanunu m. 1, m. 11): Sözleşme, icabın karşı tarafa ulaşması ve kabul beyanının icapta bulunana varması anında kurulur. PAdES formatında belgeye atılan ilk imza 'icap', ikinci imza ise 'kabul' iradesini gösterir. Ancak yerel bilgisayar saati (SigningTime özniteliği) kullanıcı tarafından işletim sisteminden kolaylıkla manipüle edilebileceğinden, tek başına kesin delil teşkil etmez.
- 2. CRL ve OCSP Doğrulama Logları: Zaman damgası olmasa dahi, e-imza atıldığı anda imzalama yazılımı Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı'ndan (ESHS) bir OCSP (Online Certificate Status Protocol) veya CRL (Sertifika İptal Listesi) sorgusu çeker. İkinci imzanın oluşturulduğu sırada gömülen bu sertifika durum verilerinin zaman damgaları veya ESHS sunucularındaki sorgu log kayıtları mahkemece celp edilerek imzanın en erken hangi tarihte atılmış olabileceği ispatlanabilir.
- 3. İletim Kayıtları (KEP ve E-Posta Delilleri): İkinci imzacının belgeyi imzalayıp karşı tarafa gönderdiği Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) iletisi, HMK m. 205 anlamında kesin delildir. KEP sunucusunun ürettiği delil delili (delil.xml) nitelikli zaman damgası içerdiğinden, sözleşmenin tamamlanıp teslim edildiği tarih KEP loguyla kesinleştirilir. Normal e-posta ile gönderilmişse, SMTP başlıkları (headers) ve sunucu logları takdiri delil olarak değerlendirilir.
Genel çerçevede; zaman damgasının yokluğu imzanın sıhhatini ve geçerliliğini ortadan kaldırmaz ancak yerel saate itiraz edilmesi durumunda ispat yükü, sözleşmenin o tarihte kurulduğunu iddia eden tarafa geçer ve çözüm harici ağ/iletim logları ile ESHS kayıtlarının adli incelenmesiyle sağlanır.
Pratikte bu tür delil tartışmalarının önüne geçmek için PAdES-LTV (Uzun Vadeli Doğrulama) profili ve ETSI EN 319 142 standardına uygun bir Nitelikli Zaman Damgası kullanılması şarttır. Eğer zaman damgasız imzalama yapılmışsa, imzalı PDF dosyasını karşı tarafa mutlaka KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) üzerinden gönderin veya gönderi teslim makbuzunu saklayın; zira Yargıtay uygulamalarında KEP delil kayıtları kesin tarih ispatı olarak doğrudan kabul edilmektedir.